Γεύσεις γεννημένες στα βουνά και τα κοπάδια
Η Ρούμελη φημίζεται για τη μακρά της παράδοση στο ψήσιμο κρέατος και τη δυναμική γαστρονομική της ταυτότητα. Από τα καθημερινά γεύματα έως τις μεγάλες γιορτές, το κρέας κατέχει κεντρική θέση στον τρόπο ζωής και στις συλλογικές εμπειρίες της περιοχής.
Σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση, η πρακτική του ψησίματος κρέατος στη σούβλα συνδέεται με τους κλεφταρματολούς που δρούσαν στα βουνά, σούβλιζαν και γλεντούσαν όταν δεν πολεμούσαν, αλλά και με τους Σαρακατσάνους βοσκούς, οι οποίοι αξιοποιούσαν την πρώτη ύλη της περιοχής και μαγείρευαν στην ύπαιθρο, ακολουθώντας τον ποιμενικό τους βίο.
Χαρακτηριστικό είναι το πασχαλινό έθιμο των λάκκων στη Λιβαδειά, όπου ανοίγονται μεγάλοι λάκκοι στις γειτονιές, οι φωτιές ανάβουν με κληματόβεργες και οι οβελίες σουβλίζονται ασταμάτητα, καλώντας τους πάντες σε γλέντι. Ομοίως, οι ταβέρνες σερβίρουν σουβλιστά εδέσματα όλη τη διάρκεια της χρονιάς.
Ως κτηνοτρόφοι, βέβαια, οι Ρουμελιώτες είχαν εκτός από κρέας και επάρκεια σε γαλακτοκομικά προϊόντα, τα οποία εκμεταλλεύονταν στο έπακρο στο πλαίσιο της σοφής οικιακής οικονομίας που τηρούσαν. Γάλα, γιαούρτι, φημισμένα στις μέρες μας τυριά (κατίκι, φορμαέλα, φέτα, τσαλαφούτι, αψιμοτύρι, κλωτσοτύρι κ.ά.) γίνονταν και γίνονται υλικά για νόστιμες χωριάτικες πίτες, παρέα με άγρια χορταρικά από τα βουνά, τυλιγμένα σε φύλλα ή σε χυλό. Χαρακτηριστικές είναι η αβγόπιτα, το ταρκάσι, ο μπλαστός και η γαλατόπιτα, αλλά θα βρείτε πολλές ακόμη στα ρουμελιώτικα τραπέζια.
Οι Ρουμελιώτες θυμούνται, επίσης, από τα παιδικά τους χρόνια τους τραχανάδες που απλώνονταν για να στεγνώσουν και τις χυλοπίτες που έφτιαχναν οι γιαγιάδες τους. Και σήμερα αυτές οι γεύσεις δεν λείπουν από τα τραπέζια, όπως δεν λείπουν κάποια συγκεκριμένα πιάτα της ρουμελιώτικης παράδοσης: οι τσιγαρίθρες ή ο πασπαλάς, το χοιρινό κρέας που φτιάχνουν κυρίως τα Χριστούγεννα. Κι αν σας λείψει το ψάρι, δεν έχετε παρά να κατεβείτε στα παράλια – γιατί ας μην ξεχνάμε ότι η Ρούμελη έχει και θάλασσα.
Σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση, η πρακτική του ψησίματος κρέατος στη σούβλα συνδέεται με τους κλεφταρματολούς που δρούσαν στα βουνά, σούβλιζαν και γλεντούσαν όταν δεν πολεμούσαν, αλλά και με τους Σαρακατσάνους βοσκούς, οι οποίοι αξιοποιούσαν την πρώτη ύλη της περιοχής και μαγείρευαν στην ύπαιθρο, ακολουθώντας τον ποιμενικό τους βίο.
Χαρακτηριστικό είναι το πασχαλινό έθιμο των λάκκων στη Λιβαδειά, όπου ανοίγονται μεγάλοι λάκκοι στις γειτονιές, οι φωτιές ανάβουν με κληματόβεργες και οι οβελίες σουβλίζονται ασταμάτητα, καλώντας τους πάντες σε γλέντι. Ομοίως, οι ταβέρνες σερβίρουν σουβλιστά εδέσματα όλη τη διάρκεια της χρονιάς.
Ως κτηνοτρόφοι, βέβαια, οι Ρουμελιώτες είχαν εκτός από κρέας και επάρκεια σε γαλακτοκομικά προϊόντα, τα οποία εκμεταλλεύονταν στο έπακρο στο πλαίσιο της σοφής οικιακής οικονομίας που τηρούσαν. Γάλα, γιαούρτι, φημισμένα στις μέρες μας τυριά (κατίκι, φορμαέλα, φέτα, τσαλαφούτι, αψιμοτύρι, κλωτσοτύρι κ.ά.) γίνονταν και γίνονται υλικά για νόστιμες χωριάτικες πίτες, παρέα με άγρια χορταρικά από τα βουνά, τυλιγμένα σε φύλλα ή σε χυλό. Χαρακτηριστικές είναι η αβγόπιτα, το ταρκάσι, ο μπλαστός και η γαλατόπιτα, αλλά θα βρείτε πολλές ακόμη στα ρουμελιώτικα τραπέζια.
Οι Ρουμελιώτες θυμούνται, επίσης, από τα παιδικά τους χρόνια τους τραχανάδες που απλώνονταν για να στεγνώσουν και τις χυλοπίτες που έφτιαχναν οι γιαγιάδες τους. Και σήμερα αυτές οι γεύσεις δεν λείπουν από τα τραπέζια, όπως δεν λείπουν κάποια συγκεκριμένα πιάτα της ρουμελιώτικης παράδοσης: οι τσιγαρίθρες ή ο πασπαλάς, το χοιρινό κρέας που φτιάχνουν κυρίως τα Χριστούγεννα. Κι αν σας λείψει το ψάρι, δεν έχετε παρά να κατεβείτε στα παράλια – γιατί ας μην ξεχνάμε ότι η Ρούμελη έχει και θάλασσα.
