Ένα Μνημείο Αρχαϊκής Ναοδομίας
Ο ναός της Ήρας (Ηραίο) αποτελεί ένα από τα αρχαιότερα δείγματα μνημειακής ναοδομίας στην Ελλάδα. Είναι κτισμένος στη βορειοδυτική γωνία της Άλτεως, στους πρόποδες του Κρονίου λόφου. Ο ναός οικοδομήθηκε περίπου το 600 π.Χ. ως αφιέρωμα των κατοίκων του Σκιλλούντα και στα ρωμαϊκά χρόνια λειτούργησε ως μουσείο για πολύτιμα έργα τέχνης.
Αρχιτεκτονική και Εξέλιξη
Ο ναός είναι δωρικός και περίπτερος, με ιδιαίτερα επιμήκη κάτοψη και χαμηλό ύψος. Το πλέον αξιοσημείωτο χαρακτηριστικό του είναι η σταδιακή αντικατάσταση των αρχικών ξύλινων κιόνων με λίθινους. Καθώς κάθε νέος κίονας ακολουθούσε τον ρυθμό της εποχής του, το μνημείο αποτυπώνει την πλήρη εξέλιξη του δωρικού ρυθμού από τα αρχαϊκά έως τα ρωμαϊκά χρόνια. Μάλιστα, μέχρι τον 2ο αιώνα μ.Χ., ένας κίονας στον οπισθόδομο παρέμενε δρύινος.
Το Εσωτερικό και η Λατρεία
Ο ναός αποτελείται από πρόναο, σηκό και οπισθόδομο. Στο βάθος του σηκού βρίσκονταν τα λατρευτικά αγάλματα του Δία και της Ήρας, ενώ κάθε τέσσερα χρόνια οι Ηλείες ευγενείς απέθεταν στη θεά έναν καινούργιο πέπλο κατά τη διάρκεια των «Ηραίων».
Στο Ηραίο φυλάσσονταν ανεκτίμητοι θησαυροί, όπως:
Η βάση του ναού ήταν από κογχυλιάτη λίθο, ενώ οι τοίχοι από ωμές πλίνθους και ο θριγκός ξύλινος. Το πήλινο κεντρικό ακρωτήριο του αετώματος είχε διάμετρο 2,3 μέτρα και εντυπωσιακή διακόσμηση. Σήμερα σώζονται τα θεμέλια, οι ορθοστάτες του σηκού και το κάτω μέρος των κιόνων, ενώ έχουν αναστηλωθεί τέσσερις από αυτούς. Στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ολυμπίας εκτίθενται θραύσματα από τον πήλινο διάκοσμο και το αρχαϊκό κεφάλι της Ήρας.
Αρχιτεκτονική και Εξέλιξη
Ο ναός είναι δωρικός και περίπτερος, με ιδιαίτερα επιμήκη κάτοψη και χαμηλό ύψος. Το πλέον αξιοσημείωτο χαρακτηριστικό του είναι η σταδιακή αντικατάσταση των αρχικών ξύλινων κιόνων με λίθινους. Καθώς κάθε νέος κίονας ακολουθούσε τον ρυθμό της εποχής του, το μνημείο αποτυπώνει την πλήρη εξέλιξη του δωρικού ρυθμού από τα αρχαϊκά έως τα ρωμαϊκά χρόνια. Μάλιστα, μέχρι τον 2ο αιώνα μ.Χ., ένας κίονας στον οπισθόδομο παρέμενε δρύινος.
Το Εσωτερικό και η Λατρεία
Ο ναός αποτελείται από πρόναο, σηκό και οπισθόδομο. Στο βάθος του σηκού βρίσκονταν τα λατρευτικά αγάλματα του Δία και της Ήρας, ενώ κάθε τέσσερα χρόνια οι Ηλείες ευγενείς απέθεταν στη θεά έναν καινούργιο πέπλο κατά τη διάρκεια των «Ηραίων».
Στο Ηραίο φυλάσσονταν ανεκτίμητοι θησαυροί, όπως:
- Ο περίφημος Ερμής του Πραξιτέλη.
- Ο δίσκος του Ιφίτου με την ιερή εκεχειρία.
- Η λάρνακα του Κυψέλου από ξύλο, χρυσό και ελεφαντόδοντο.
- Η τράπεζα του Κολώτη, όπου τοποθετούνταν οι κότινοι για τους Ολυμπιονίκες.
Η βάση του ναού ήταν από κογχυλιάτη λίθο, ενώ οι τοίχοι από ωμές πλίνθους και ο θριγκός ξύλινος. Το πήλινο κεντρικό ακρωτήριο του αετώματος είχε διάμετρο 2,3 μέτρα και εντυπωσιακή διακόσμηση. Σήμερα σώζονται τα θεμέλια, οι ορθοστάτες του σηκού και το κάτω μέρος των κιόνων, ενώ έχουν αναστηλωθεί τέσσερις από αυτούς. Στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ολυμπίας εκτίθενται θραύσματα από τον πήλινο διάκοσμο και το αρχαϊκό κεφάλι της Ήρας.
