Πίστη, Τέχνη και Ιστορία
Σε κάθε γωνιά της Κοζάνης, οι εκκλησίες και τα μοναστήρια αφηγούνται ιστορίες αιώνων μέσα από τη λιθοδομή, τα σκαλιστά τέμπλα και τις τοιχογραφίες τους. Τα έργα των επιδέξιων μαστόρων της πέτρας και των λαϊκών ζωγράφων αντικατοπτρίζουν συχνά τις συνθήκες της εποχής, όπως οι ναοί χωρίς εξωτερικό τρούλο που χτίστηκαν σχεδόν στο επίπεδο του εδάφους, σύμφωνα με τις αυστηρές επιταγές των Οθωμανών κατακτητών.
Τα Θρησκευτικά Τοπόσημα του Βοΐου
Σε ένα μαγευτικό τοπίο ανάμεσα στα χωριά Βυθός και Αυγερινός, η Μονή Αγίας Τριάδας (1792) δεσπόζει με το αθωνικού τύπου Καθολικό της, χτισμένο από τον Ζουπανιώτη πρωτομάστορα Γ. Κούστα. Η αγιογράφησή της από τον λαϊκό ζωγράφο Μιχαήλ από τους Χιονιάδες εντυπωσιάζει, όπως και στον Ναό Αγίου Αχιλλείου στον Πεντάλοφο (1742), την παλαιότερη εκκλησία του χωριού με τις ξεχωριστές παραστάσεις στον γυναικωνίτη. Στην ίδια περιοχή, η κεντρική πλατεία του Πενταλόφου φιλοξενεί τον πολιούχο Άγιο Αθανάσιο (1816).Η Αρχοντική Σιάτιστα και το Μικρόκαστρο
Συνδεδεμένη με το έθιμο των «Καβαλάρηδων», η Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο Μικρόκαστρο αναπτύχθηκε σταδιακά προσφέροντας σπουδαία εθνική και φιλανθρωπική δράση. Στη Σιάτιστα, η Αγία Παρασκευή (1677) στη συνοικία Γεράνεια αποτελεί εξαίσιο δείγμα μεταβυζαντινής αρχιτεκτονικής με εξαγωνικό ψηλό καμπαναριό. Αντίστοιχα, στη Χώρα, ο επιβλητικός Άγιος Δημήτριος (1912), σε σχέδια του Αριστοτέλη Ζάχου, αποτελεί τοπόσημο της πόλης με το καμπαναριό των 25 μέτρων.Εράτυρα και Νάματα
Πάνω από την Εράτυρα, η Μονή Αγίου Αθανασίου (1600) διακρίνεται για το περίτεχνο ξυλόγλυπτο τέμπλο της. Στο κέντρο του χωριού, ο Άγιος Γεώργιος, μια πεντάκλητη βασιλική με εξωνάρθηκα, εντυπωσιάζει με το επιχρυσωμένο τέμπλο και τον διάκοσμο της «Σχολής Σέλιτσας», ενώ ο μικρός Άγιος Νικόλαος κρύβει σπάνια δείγματα μεταβυζαντινής τέχνης από ντόπιο μοναχό. Τέλος, κοντά στα Νάματα, η Μονή Αγίας Παρασκευής, παρά τις αλλεπάλληλες καταστροφές, διασώζει στο Καθολικό της εξαιρετικής τέχνης αγιογραφίες, πιθανώς του 16ου αιώνα, προσφέροντας ένα μοναδικό προσκύνημα στις πλαγιές του Σινιάτσικου.
