Εκεί όπου τα σύννεφα χαμηλώνουν για να αγγίξουν τη Γη
Στη βόρεια πλευρά της Νάξου υψώνεται το επιβλητικό Όρος Ζας, το ψηλότερο βουνό των Κυκλάδων, με κορυφή στα 1.004 μ. Σύμφωνα με τον μύθο, εκεί βρισκόταν η σπηλιά όπου ο νεαρός Δίας (Ζευς) πέρασε τα παιδικά του χρόνια, προστατευμένος από τις θεότητες της φύσης και τις νύμφες του νησιού, και από εκεί πήρε τη θεϊκή του δύναμη. Άλλωστε, το όνομα Ζας σημαίνει «ο θεός που ζει».
Η ανάβαση προς το σπήλαιο, μέσα από θυμάρια, φρύγανα και μικρές βελανιδιές, είναι από τις πιο μαγευτικές πεζοπορικές διαδρομές της Νάξου. Ακολουθώντας το αρχαίο μονοπάτι που ξεκινά κοντά στο χωριό Φιλώτι, μετά από περίπου 1 ώρα θα φτάσετε στο Σπήλαιο του Ζα, στη δυτική πλαγιά του βουνού, σε υψόμετρο 628 μ.
Η είσοδός του ανοίγεται εντυπωσιακή, με πλάτος 10 μ. και ύψος 2,5 μ. Το εσωτερικό εκτείνεται σε βάθος 115 μ. και καλύπτει πάνω από 4.000 τ.μ., με σταλακτίτες που λάμπουν κάτω από το φως των φακών. Κοντά στην είσοδο σώζεται το μικρό ναΰδριο της Ζωοδόχου Πηγής, χτισμένο κατά την Τουρκοκρατία, σαν ταπεινή συνέχεια μιας πανάρχαιας λατρείας της ζωής.
Από την Τελική Νεολιθική εποχή (5η–4η χιλιετία π.Χ.) έως και τη Ρωμαϊκή περίοδο, το σπήλαιο λειτούργησε ως καταφύγιο και τόπος λατρείας. Στα στρώματα της γης βρέθηκαν εργαλεία από οψιανό της Μήλου, κεραμικά αγγεία, σπόροι κριθαριού και φακής, αλλά και εργαλεία από χαλκό και ένα λεπτό έλασμα χρυσού, από τις αρχαιότερες μαρτυρίες μεταλλουργίας στο Αιγαίο.
Αν και το σπήλαιο δεν είναι τουριστικά αξιοποιημένο, η περιοχή παραμένει προσιτή σε έμπειρους πεζοπόρους και φυσιολάτρες που αναζητούν τη μυστική πλευρά του νησιού. Επισκεφθείτε ακόμη την πηγή του Ζα, λίγο πιο πάνω από το σπήλαιο, όπου σύμφωνα με τον μύθο ο Δίας ξεδίψασε για πρώτη φορά. Προτιμήστε τις πρωινές ώρες για να αποφύγετε τη ζέστη και φροντίστε να έχετε φακό για το εσωτερικό του σπηλαίου.
Η ανάβαση προς το σπήλαιο, μέσα από θυμάρια, φρύγανα και μικρές βελανιδιές, είναι από τις πιο μαγευτικές πεζοπορικές διαδρομές της Νάξου. Ακολουθώντας το αρχαίο μονοπάτι που ξεκινά κοντά στο χωριό Φιλώτι, μετά από περίπου 1 ώρα θα φτάσετε στο Σπήλαιο του Ζα, στη δυτική πλαγιά του βουνού, σε υψόμετρο 628 μ.
Η είσοδός του ανοίγεται εντυπωσιακή, με πλάτος 10 μ. και ύψος 2,5 μ. Το εσωτερικό εκτείνεται σε βάθος 115 μ. και καλύπτει πάνω από 4.000 τ.μ., με σταλακτίτες που λάμπουν κάτω από το φως των φακών. Κοντά στην είσοδο σώζεται το μικρό ναΰδριο της Ζωοδόχου Πηγής, χτισμένο κατά την Τουρκοκρατία, σαν ταπεινή συνέχεια μιας πανάρχαιας λατρείας της ζωής.
Από την Τελική Νεολιθική εποχή (5η–4η χιλιετία π.Χ.) έως και τη Ρωμαϊκή περίοδο, το σπήλαιο λειτούργησε ως καταφύγιο και τόπος λατρείας. Στα στρώματα της γης βρέθηκαν εργαλεία από οψιανό της Μήλου, κεραμικά αγγεία, σπόροι κριθαριού και φακής, αλλά και εργαλεία από χαλκό και ένα λεπτό έλασμα χρυσού, από τις αρχαιότερες μαρτυρίες μεταλλουργίας στο Αιγαίο.
Αν και το σπήλαιο δεν είναι τουριστικά αξιοποιημένο, η περιοχή παραμένει προσιτή σε έμπειρους πεζοπόρους και φυσιολάτρες που αναζητούν τη μυστική πλευρά του νησιού. Επισκεφθείτε ακόμη την πηγή του Ζα, λίγο πιο πάνω από το σπήλαιο, όπου σύμφωνα με τον μύθο ο Δίας ξεδίψασε για πρώτη φορά. Προτιμήστε τις πρωινές ώρες για να αποφύγετε τη ζέστη και φροντίστε να έχετε φακό για το εσωτερικό του σπηλαίου.
