Γεύσεις γεννημένες από τη γη και την αυτάρκεια
Πίσω από το επιβλητικό τοπίο της Μήλου, κρύβεται μια παράδοση παραγωγής προϊόντων και μαγειρικής που συνδέεται στενά με τη φύση και την αυτάρκεια των κατοίκων της. Στις αυλές και τα καφενεία θα δείτε ακόμη να στεγνώνει κάπαρη, να ψήνονται πιταράκια στον φούρνο, να κόβονται ντομάτες από τον κήπο.
Ανάμεσα στα χαρακτηριστικά προϊόντα του νησιού ξεχωρίζουν οι μηλέικες πιτούλες ή πιταράκια, μικρές τηγανητές πίτες με τυρί ή μυρωδικά, που σερβίρονται ζεστές με μέλι.
Από τυριά, το αρσενικό παράγεται από πρόβειο ή κατσικίσιο γάλα και ωριμάζει σε πέτρινες αποθήκες, αποκτώντας πικάντικη γεύση. Παραδοσιακό είναι και το ξινό τυρί Μήλου, ένα φρέσκο τυρί ήπιας οξύτητας. Η μανούρα φτιάχνεται με κατσικίσιο γάλα και έχει ιδιαίτερη γεύση, όπως και το τουλουμοτύρι και η ξυνομυζήθρα.
Από ντόπια ντομάτα, η οποία αποκαλείται μπουρνέλα, παράγεται ο φημισμένος «μπελτές» της Μήλου, που σερβίρεται και ως ορεκτικό, με λίγο ελαιόλαδο. Η κάπαρη φυτρώνει άφθονη στα πετρώδη εδάφη του νησιού, συλλέγεται με το χέρι και αποξηραίνεται στον ήλιο πριν μπει στο ξύδι ή το αλάτι.
Στις χαρακτηριστικές τοπικές γεύσεις περιλαμβάνονται τα ντοματοκεφτέδια και τα κολοκυθοκεφτέδια, που τηγανίζονται ελαφρά σε ελαιόλαδο, όπως και το φούσκωμα, ψωμί από προζύμι που ψήνεται σε ξυλόφουρνο.
Στις ταβέρνες και τα πανηγύρια θα βρείτε επίσης το σκουφομακαρόνο, παραδοσιακό μακαρόνι με μυζήθρα και καψαλισμένο βούτυρο, και το λεμονάτο κατσικάκι. Όλα μαγειρεύονται με απλότητα, αλλά και με την ακρίβεια μιας γνώσης που περνάει από γενιά σε γενιά.
Από γλυκά, ξεχωρίζουν τα κουφέτα της Μήλου, μικρά αμυγδαλωτά καλυμμένα με άχνη ζάχαρη που συνηθίζονται σε γάμους και γιορτές, το γλυκό του κουταλιού καρπούζι, η καρπουζόπιτα, τα παστέλια, τα ξεροτήγανα και οι λουκουμάδες, που τους αποκαλούν «κουρταλίδες».
Η οινική παραγωγή γνωρίζει τα τελευταία χρόνια μια αναγέννηση, με τοπικούς οινοποιούς να παράγουν κρασιά που αντικατοπτρίζουν το ηφαιστειακό έδαφος του νησιού. Παράλληλα, μικρές μονάδες παράγουν μέλι θυμαρίσιο και βότανα – θυμάρι, ρίγανη, φασκόμηλο.
Ανάμεσα στα χαρακτηριστικά προϊόντα του νησιού ξεχωρίζουν οι μηλέικες πιτούλες ή πιταράκια, μικρές τηγανητές πίτες με τυρί ή μυρωδικά, που σερβίρονται ζεστές με μέλι.
Από τυριά, το αρσενικό παράγεται από πρόβειο ή κατσικίσιο γάλα και ωριμάζει σε πέτρινες αποθήκες, αποκτώντας πικάντικη γεύση. Παραδοσιακό είναι και το ξινό τυρί Μήλου, ένα φρέσκο τυρί ήπιας οξύτητας. Η μανούρα φτιάχνεται με κατσικίσιο γάλα και έχει ιδιαίτερη γεύση, όπως και το τουλουμοτύρι και η ξυνομυζήθρα.
Από ντόπια ντομάτα, η οποία αποκαλείται μπουρνέλα, παράγεται ο φημισμένος «μπελτές» της Μήλου, που σερβίρεται και ως ορεκτικό, με λίγο ελαιόλαδο. Η κάπαρη φυτρώνει άφθονη στα πετρώδη εδάφη του νησιού, συλλέγεται με το χέρι και αποξηραίνεται στον ήλιο πριν μπει στο ξύδι ή το αλάτι.
Στις χαρακτηριστικές τοπικές γεύσεις περιλαμβάνονται τα ντοματοκεφτέδια και τα κολοκυθοκεφτέδια, που τηγανίζονται ελαφρά σε ελαιόλαδο, όπως και το φούσκωμα, ψωμί από προζύμι που ψήνεται σε ξυλόφουρνο.
Στις ταβέρνες και τα πανηγύρια θα βρείτε επίσης το σκουφομακαρόνο, παραδοσιακό μακαρόνι με μυζήθρα και καψαλισμένο βούτυρο, και το λεμονάτο κατσικάκι. Όλα μαγειρεύονται με απλότητα, αλλά και με την ακρίβεια μιας γνώσης που περνάει από γενιά σε γενιά.
Από γλυκά, ξεχωρίζουν τα κουφέτα της Μήλου, μικρά αμυγδαλωτά καλυμμένα με άχνη ζάχαρη που συνηθίζονται σε γάμους και γιορτές, το γλυκό του κουταλιού καρπούζι, η καρπουζόπιτα, τα παστέλια, τα ξεροτήγανα και οι λουκουμάδες, που τους αποκαλούν «κουρταλίδες».
Η οινική παραγωγή γνωρίζει τα τελευταία χρόνια μια αναγέννηση, με τοπικούς οινοποιούς να παράγουν κρασιά που αντικατοπτρίζουν το ηφαιστειακό έδαφος του νησιού. Παράλληλα, μικρές μονάδες παράγουν μέλι θυμαρίσιο και βότανα – θυμάρι, ρίγανη, φασκόμηλο.
