In order to bring you the best possible user experience, this site uses Javascript. If you are seeing this message, it is likely that the Javascript option in your browser is disabled. For optimal viewing of this site, please ensure that Javascript is enabled for your browser.

Συμπόσιο

Πρόσκληση σε ένα… αρχαιοελληνικό δείπνο

Στην καθημερινή διατροφή των πολιτών της αρχαίας Αθήνας το λιτό πρωινό και το απλό, γρήγορο γεύμα διαδέχονταν ο δείπνος, ο οποίος αποτελούσε το κύριο γεύμα της ημέρας που απολάμβαναν με τη δύση του ηλίου. Εκτός, όμως, από τον καθημερινό υπήρχε και ο δείπνος με φίλους ή γνωστούς που ονομάζονταν συμπόσιο. Ετυμολογικά σημαίνει «συνάθροιση ανθρώπων που πίνουν» και εκφράζει τη θεώρηση των αρχαίων Ελλήνων, που ελόγιζαν ως δυστυχία το να τρώει κανείς μόνος του, γιατί όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο Πλούταρχος «δεν σημαίνει ότι γευμάτισε, αλλά γέμισε το στομάχι του σαν τα ζώα».



Η φιλοσοφία του συμποσίου αποτελεί ακόμη ένα τρανό δείγμα του αρχαιοελληνικού πολιτισμού, ενώ ως πρακτική εισήγαγε κι ένα λογοτεχνικό ρεύμα: το «Συμπόσιον» του Πλάτωνα, το ομώνυμο έργο του Ξενοφώντα, «Το Συμπόσιον των Επτά Σοφών» του Πλούταρχου και οι «Δειπνοσοφισταί» του Αθηναίου αποτελούν χαρακτηριστικά έργα στην κατηγορία αυτή.
Τέτοιου είδους ομαδικές συνεστιάσεις πραγματοποιούνταν συνήθως με αφορμή κάποιο εορταστικό ή κοινωνικό γεγονός και διέφεραν ανάλογα με την κοινωνική τάξη, αλλά και το πνευματικό επίπεδο του οικοδεσπότη και των συνδαιτυμόνων. Σκοπός τους δεν ήταν απλά η κατανάλωση φαγητού, αλλά κυρίως η συντροφική οινοποσία, η διασκέδαση και η φιλοσοφία μεταξύ ανδρών και μόνο! Ιδιαίτερα κατά τον 5ο αιώνα π.Χ., όταν η Αθήνα άγγιξε τον κολοφώνα της δόξας της, τα συμπόσια έγιναν ιδιαίτερα μεγαλοπρεπή και οι γεύσεις πιο εξεζητημένες. Κατά την περίοδο αυτή, σύμφωνα με μαρτυρίες, φημισμένοι μάγειρες αμείβονταν πλουσιοπάροχα για να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στα συμπόσια επιφανών Αθηναίων.



Ο δείπνος

Οι καλεσμένοι, αλλά και οι παράσιτοι ( ακάλεστοι), όμως παρόλα αυτά καλοδεχούμενοι, όφειλαν να ακολουθήσουν άγραφους κανόνες και συγκεκριμένο τελετουργικό κατά τη διάρκεια του συμποσίου, όπως μαρτυρούν απεικονίσεις στην κλασική αττική αγγειογραφία. Κατά την προσέλευση, οι δούλοι αναλάμβαναν τον ευπρεπισμό των καλεσμένων, τοποθετούσαν στα κεφάλια τους στέφανα από κισσό και τους οδηγούσαν στην κλινίδα, την οποία μοιράζονταν με άλλους δυο ή τρείς καλεσμένους. Δίπλα τους τοποθετούσαν χαμηλά τραπέζια ώστε να διευκολύνεται η διανομή των φαγητών. Ακολουθούσε το πλύσιμο των χεριών και το πρόπωμα (αρωματισμένο κρασί) με το οποίο ξεκινούσε η πρώτη φάση του συμποσίου, ο «δείπνος». Μεγάλη ποικιλία από ορεκτικά (λιχνεύματα), πιατέλες με γεμιστά οικόσιτα πουλερικά, θαλασσινά και ψιλοκομμένα κρεατικά συνοδευόμενα από ανέρωτο κρασί γέμιζαν τα τραπέζια, καθώς ο οικοδεσπότης διάβαζε το «γραμματείδιον», δηλαδή το αρχαιοελληνικό… μενού!
Έτρωγαν συνήθως με τα χέρια μεταχειριζόμενοι κουτάλια για το «έτνος» (πυκνός ζωμός με όσπρια) και μαχαίρια για το κρέας. Ενίοτε λίγη κόρα ψωμιού χρησίμευε σαν κουτάλι. Το δείπνο συνόδευαν σπονδές, κυρίως προς τιμήν του Διονύσου. Όταν τελείωναν το φαγητό καθάριζαν τα χέρια τους με ψίχες ψωμιού τις οποίες πετούσαν στους σκύλους που περιφέρονταν ανάμεσα στα ανάκλινδρα περιμένοντας υπομονετικά το μερτικό τους. Στη συνέχεια, οι δούλοι απομάκρυναν τα τραπέζια, καθάριζαν το δάπεδο και έφερναν νερό και μυρωμένο λάδι για τον ευπρεπισμό των καλεσμένων.



Ο πότος
Το πέρασμα από το δείπνο στο κυρίως συμπόσιο (πότον) συνοδευόταν από μια σπονδή και έναν παιάνα. Καθαρά τραπέζια ξαναστήνονταν γεμάτα ξηρούς καρπούς, φρούτα, γλυκές και αλμυρές πίτες, τυρί, γλυκίσματα κ.ά, ως συνοδευτικά στις ώρες της οινοποσίας, της φιλοσοφίας και της διασκέδασης. Το κρασί έρεε άφθονο, νερωμένο αυτή τη φορά (κράμα), σε αναλογία που όριζε ο συμποσίαρχος, ο οποίος εκλεγόταν στην τύχη.
«Ζήσειας, χαίρε, χαίρε και πίε». Οι προπόσεις ήταν αλλεπάλληλες και η μεθυστική ατμόσφαιρα έφερνε συχνά χαλάρωση των αναστολών… Χορεύτριες, ακροβάτες και μουσικοί αναλάμβαναν την ψυχαγωγία των συμποσιαστών οι οποίοι συμμετείχαν παίζοντας τη λύρα ή επιτραπέζια παιχνίδια (τον κότταβο), φιλοσοφώντας, τραγουδώντας και απαγγέλλοντας στίχους, συνήθως έως τις πρώτες πρωινές ώρες.

explore Greece by region

Γρήγορη αναζήτηση »
 
Η ιστοσελίδα visitgreece.gr του ΕΟΤ είναι η επίσημη ιστοσελίδα προβολής του ελληνικού τουρισμού, με πολλές πληροφορίες για τουριστικούς προορισμούς της Ελλάδας, όπως πόλεις, παραλίες, καθώς και δραστηριότητες, εκδηλώσεις και πολλά πολλά άλλα!

Το περιεχόμενο αυτών των σελίδων αποτελεί πvευματική ιδιοκτησία του ΕΟΤ και απαγορεύεται η αναδημοσίευση μέρους ή του συνόλου του με οποιοδήποτε τρόπο.
Για πληροφορίες info@visitgreece.gr. All Rights Reserved. GNTO © 2018.