Τέχνες και Πολιτισμός

Το σύνολο των υλικών και πνευματικών επιτευγμάτων μιας ομάδας ανθρώπων αποτελούν τον πολιτισμό της. Πολιτισμός και τέχνες είναι δύο έννοιες στενά συνυφασμένες, καθώς οι τέχνες αποτελούν χαρακτηριστικές εκφάνσεις του πολιτισμού κάθε περιόδου. Τέχνες όπως η αρχιτεκτονική, η γλυπτική, η αγγειοπλαστική, η υφαντική, η μουσική, η κοσμηματική, η ζωγραφική έχουν μακραίωνη παράδοση στον ελληνικό χώρο, όπου αναπτύχθηκαν πολιτισμοί ήδη από τους προϊστορικούς χρόνους.

Υπάρχουν προς το παρόν λίγα στοιχεία για την Παλαιολιθική εποχή στην Ελλάδα, αρκετά όμως για την ακόλουθη Νεολιθική (7η – 4η χιλιετία π.Χ. περίπου) και τον πολιτισμό της, που εντοπίζεται κυρίως σε περιοχές όπως η Θεσσαλία και η Μακεδονία.

Πολιτισμοί με εντυπωσιακά επιτεύγματα αναπτύχθηκαν κατά την εποχή του Χαλκού (3.000 – 1150 π.Χ. περίπου) στο Βορειοανατολικό Αιγαίο, τις Κυκλάδες (σήμα κατατεθέν του τα μεγάλου μεγέθους μαρμάρινα ειδώλια), την Κρήτη και την ηπειρωτική Ελλάδα. Οι πολιτισμοί που άκμασαν κατά τη 2η χιλιετία στις δύο τελευταίες περιοχές, γνωστοί ως μινωικός και μυκηναϊκός αντίστοιχα, θεωρούνται οι πρώτοι μεγάλοι πολιτισμοί του ελληνικού χώρου. Εντυπωσιακά και αντιπροσωπευτικά των πολιτισμών αυτών είναι τα κατάλοιπα της αρχιτεκτονικής (π.χ. ανάκτορα) αλλά και τα έργα αγγειοπλαστικής, λιθοτεχνίας (αγγεία, σφραγιδόλιθοι), μεταλλουργίας (αγγεία, όπλα), κοσμηματικής και ζωγραφικής (τοιχογραφίες).

Κατά τους ιστορικούς χρόνους, οι πολιτισμοί της γεωμετρικής (9ος – 7ος αι. π.Χ.) και αρχαϊκής εποχής (7ος – 6ος αι. π.Χ.) θεωρούνται ως πρόδρομοι του πολιτισμού της κλασικής περιόδου (5ος – 4ος αι. π.Χ.). Τα κλασικά έργα τέχνης, με τις ιδανικές αναλογίες και το ιδεώδες κάλλος, εξέφρασαν τα φιλοσοφικά ιδεώδη της εποχής τους και υπήρξαν το πρότυπο της ευρωπαϊκής αναγέννησης του 15ου αι. μ.Χ. Ο ελληνικός πολιτισμός κατά τους ακόλουθους ελληνιστικούς (3ος – 1ος αι. π.Χ.) και ρωμαϊκούς χρόνους (1ος αι. π.Χ. – 3ος αι. μ.Χ.) αναπτύχθηκε στο πλαίσιο μεγάλων βασιλείων και μιας αυτοκρατορίας, αντίστοιχα.

Στο πλαίσιο μιας αυτοκρατορίας αναπτύσσεται ο ελληνικός πολιτισμός και κατά τους βυζαντινούς χρόνους, πρώιμους, μέσους και ύστερους (4ος – 15ος αι. μ.Χ.), ενώ ο πολιτισμός των νεώτερων χρόνων σημαδεύεται από την οθωμανική κυριαρχία και τα πρώτα βήματα του νέου ελληνικού κράτους, μετά την Επανάσταση του 1821.

Μια επίσκεψη σε αρχαιολογικούς χώρους, μουσεία και μνημεία σε ολόκληρη τη χώρα προσφέρει μια ζωηρή εικόνα των πολιτισμών του ελληνικού χώρου και των επιτευγμάτων τους στις τέχνες και την τεχνολογία από την προϊστορική ως τη σύγχρονη εποχή.

Η παραδοσιακή κληρονομιά του ελληνικού λαού, το σύνολο των υλικών και πνευματικών καταλοίπων που κληροδότησαν οι προηγούμενες γενιές, πλούσια σε μουσική, χορό, ποίηση, θέατρο περνά και διατηρείται από γενιά σε γενιά μέσα από τις καθημερινές συνήθειες, γιορτές αλλά και τους πολιτιστικούς συλλόγους και τα ειδικά μουσεία λαϊκής και παραδοσιακής τέχνης.